
Berlin'den Antalya'ya: Küresel İklim Diplomasisinin 31 Yıllık Yolculuğu
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansı'nın (COP) 31'incisine 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya ev sahipliği yapacak. 1995'ten bu yana süregelen bu süreç, küresel iklim mücadelesindeki kritik dönüm noktalarını ve karşılaşılan zorlukları kapsıyor.
İklim değişikliğiyle mücadele amacıyla her yıl farklı bir ülkede düzenlenen Taraflar Konferansı'nın (COP) 31'incisi, 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya'da gerçekleştirilecek. İngilizce 'Conference of the Parties' ifadesinin kısaltması olan COP, dünya genelindeki iklim krizinin değerlendirildiği uluslararası zirveleri tanımlıyor.
Sürecin başlangıcı, 1995 yılında Almanya'nın başkenti Berlin'de gerçekleşti. Dönemin Almanya Çevre Bakanı Angela Merkel'in başkanlığında, 117 taraf ve 53 gözlemci ülkenin katılımıyla düzenlenen ilk zirvede, iklim değişikliğiyle mücadeleyi güçlendirecek küresel müzakerelerin başlatılması temel gündem maddesiydi. Ancak bu toplantı, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasında ilerleyen yıllarda derinleşecek olan uygulama farklılıkları tartışmalarının da temelini attı.
İlgili haber: Avrupa Birliği'nden Temu'ya Yasa Dışı Ürün Satışı Suçlaması
Bu süreçte gelişmekte olan ülkeler, iklim krizinin ana sorumlusu olarak gelişmiş ülkeleri suçlarken; ABD gibi sanayileşmiş ülkeler, emisyon azaltımı konusunda üzerlerinde baskı kurulduğunu savundu. Uzun süren gerginliklerin ardından, gelişmekte olan ülkelerin sürdürülebilir büyümesini desteklemek amacıyla çeşitli yardımlar yapılması gündeme gelse de gelişmiş ülkelerin emisyonlarını azaltma konusunda radikal bir değişim yaşanmadı.
İsviçre'nin ev sahipliği yaptığı ikinci COP toplantısında, yoğun sanayi faaliyetleri nedeniyle eleştirilen ABD'nin, iklim değişikliğiyle mücadelede bağlayıcı emisyon azaltımının gerekliliğini kabul etmesi önemli bir gelişme olarak kaydedildi.
Zirvelerdeki taahhütlerin gönüllülük esasına dayanması, hedeflere ulaşılmasını zorlaştırdı. Bu durum, Japonya'nın Kyoto kentinde düzenlenen COP3 zirvesinde 'yasal bağlayıcılık' konusunun gündeme gelmesini sağladı. COP3 sonunda imzalanan Kyoto Protokolü ile gelişmiş ülkeler, karbon emisyonlarını 2012 yılına kadar yüzde 5 oranında düşürmekle yasal olarak yükümlü kılındı. Buna karşın, Çin gibi gelişmekte olan ülkelerin sadece yıllık sera gazı envanter raporu sunması kararlaştırıldı. ABD, Kyoto Protokolü'nü COP4 zirvesinde imzalamasına rağmen hiçbir zaman onaylamadı.
COP5'te anlaşmanın uygulama mekanizmaları üzerinde durulurken, 2000 yılının kasım ayında Lahey'de düzenlenen COP6, tarafların uzlaşamaması nedeniyle askıya alındı. Görüşmeler Temmuz 2001'de Bonn'da devam etti ve ABD dışındaki ülkeler uygulama araçları üzerinde anlaştı. Ancak dönemin ABD Başkanı George W. Bush, Amerikan halkının ve işçilerinin refahını korumak adına, milyonlarca vatandaşı işsiz bırakacak 'çürük' bir anlaşmaya milletini teslim etmeyeceğini belirterek Kyoto Protokolü'nü uygulamayacaklarını açıkladı.
ABD'nin çekilme kararının ardından COP7, COP8 ve COP9 zirvelerinde Kyoto Protokolü'nün teknik detayları netleştirilmeye çalışıldı ve küresel bir uzlaşı arayışı sürdürüldü. Protokolün yürürlüğe girmesi için gereken onay sayısı, Rusya'nın 18 Kasım 2004'teki onayıyla tamamlandı. Bu gelişme, Buenos Aires'te yapılan COP10 zirvesinin ana gündem maddesi oldu.
İlgili haber: İran'dan ABD Basınındaki 'Kirli Bomba' ve Baraj İddialarına Sert Tepki
COP11 ile COP14 arasındaki dönemde, protokolü kabul etmeyen ülkelerle uzlaşma çabaları, sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim eylemlerinin güçlendirilmesi ve yeni fonların oluşturulması konuları tartışıldı. Kyoto Protokolü'nün ilk taahhüt döneminin 2012'de bitecek olması, yeni bir anlaşma arayışını hızlandırdı. Bu doğrultuda toplanan COP15'te, iklim finansmanı adına kritik bir adım olan Kopenhag Mutabakatı imzalandı. Bu mutabakatla gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkelerin emisyonlarını düşürmesi ve iklim dayanıklılığını artırması için 2020 yılına kadar yıllık 100 milyar dolar kaynak sağlamayı taahhüt etti. COP16'da ise küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi döneme kıyasla 2 dereceyle sınırlandırılması hedeflendi.










Yorum Yap