
Türkiye'nin AR-GE Harcamaları 980 Milyar Lirayı Geçti
Türkiye'de araştırma ve geliştirme harcamaları, geçen yıl bir önceki yıla oranla 328 milyar 607 milyon lira artarak 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı. Harcamaların GSYH içindeki payı ise yüzde 1,5 seviyesine yükseldi.
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından paylaşılan "2025 yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması" verilerine göre, gayri safi yurt içi AR-GE harcamaları 2025 yılında 980 milyar 428 milyon liraya çıktı. Bu rakam, bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon liralık bir artışa işaret ediyor. Gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki AR-GE payı ise 2024'teki yüzde 1,46 seviyesinden 2025'te yüzde 1,5'e yükseldi.
Harcamaların dağılımına bakıldığında, mali ve mali olmayan şirketler yüzde 65 ile en büyük payı alırken, yükseköğretim kurumları yüzde 30,3 ve genel devlet ile kar amacı gütmeyen kuruluşlar yüzde 4,7 ile onları takip etti. Toplam harcamalar içerisinde en büyük kalem yüzde 58,8 ile personel giderleri oldu.
İlgili haber: Yanıltıcı Reklam ve Ticari Uygulamalara 35,9 Milyon Lira Ceza
Finansman tarafında ise mali ve mali olmayan şirketler yüzde 52,5 ile en büyük kaynağı sağladı. Genel devlet yüzde 31,1, yükseköğretim kurumları yüzde 14,1, yurt dışı kaynaklar yüzde 2,3 ve diğer yurt içi kaynaklar ise yaklaşık yüzde 0,01 oranında finansman sağladı.
İstihdam verilerine göre, 2025 yılında tam zaman eş değeri (TZE) cinsinden toplam 317 bin 982 kişi AR-GE personeli olarak görev yaptı. Bu personelin yüzde 67,9'u şirketlerde, yüzde 29'u yükseköğretimde ve yüzde 3'ü genel devlet ile kar amacı gütmeyen kuruluşlarda çalıştı. Kadın AR-GE personeli sayısı 108 bin 453 kişiyle toplam personelin yüzde 34,1'ini oluşturdu. Kadın personel oranı yükseköğretimde yüzde 48,1, genel devlet ve kar amacı gütmeyen kuruluşlarda yüzde 32,2, şirketlerde ise yüzde 28,2 olarak gerçekleşti.
Personelin eğitim durumuna göre dağılımında, yüzde 40,6'sının lisans mezunu olduğu görüldü. Bunu yüzde 31 ile doktora veya eş değeri, yüzde 19,4 ile yüksek lisans, yüzde 4,9 ile meslek yüksekokulu ve yüzde 4,1 ile lise ve altı eğitim düzeyi izledi. TZE cinsinden eğitim dağılımı ise; lisans yüzde 49,6, doktora veya eş değeri yüzde 21,4, yüksek lisans yüzde 18,5, meslek yüksekokulu yüzde 5,9 ve lise ve altı yüzde 4,6 şeklinde sıralandı.
Bölgesel bazda incelendiğinde, toplam harcamaların yüzde 31,8'ini gerçekleştiren İstanbul (TR10) ilk sırada yer aldı. İstanbul'u yüzde 30 ile Ankara (TR51) ve yüzde 9,5 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova (TR42) bölgesi takip etti. Personel istihdamında da İstanbul yüzde 32,2, Ankara yüzde 19,8 ve TR42 bölgesi yüzde 8,4 ile öne çıktı.
Şirketlerin 2025 yılındaki 637 milyar 252 milyon liralık AR-GE harcamasının yüzde 54,9'u AR-GE merkezlerinde yapıldı. Bu merkezlerdeki harcamaların yüzde 89,5'i, çalışan sayısı 250 ve üzeri olan işletmeler tarafından gerçekleştirildi.
İmalat sanayisindeki 322 milyar 656 milyon liralık AR-GE harcamasının yüzde 47,7'si yüksek teknoloji, yüzde 40,7'si orta yüksek teknoloji, yüzde 7,2'si orta düşük teknoloji ve yüzde 4,4'ü düşük teknoloji faaliyetlerindeki girişimler tarafından yapıldı. Araştırmacı sayısı bakımından ise orta yüksek teknoloji girişimleri 32 bin 399 kişiyle ilk sırada, yüksek teknoloji girişimleri ise 23 bin 298 kişiyle ikinci sırada yer aldı. TZE cinsinden araştırmacı sayısında da en yüksek değer 29 bin 697 ile orta yüksek teknoloji girişimlerinde kaydedildi.
İlgili haber: Ulaştırma ve Depolama Sektöründe İstihdam 1,4 Milyon Sınırını Aşarak Rekor Kırdı
Şirketlerin AR-GE harcamaları içindeki dolaylı teşviklerin payı 2015'teki yüzde 14,8 seviyesinden 2025'te yüzde 26,5'e yükseldi. Mali ve mali olmayan şirketlerin toplam AR-GE harcaması ise 2015 yılında 11,2 milyar lira iken, geçen yıl 637,3 milyar liraya ulaştı.










Yorum Yap