
İran'dan Barış İçin 7 Kesin Şart
ABD ve İsrail ile yaşanan gerilimi sonlandırmak isteyen İran, barış görüşmelerinin başlaması için 7 temel şartın yerine getirilmesini talep ediyor. Tahran yönetimi, tüm şartlar karşılanmadığı sürece savaşı bitirmeyeceğini ve Hürmüz Boğazı'nı açmayacağını vurguluyor.
ABD ve İran arasındaki gerilim tırmanırken, Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen dolaylı görüşmeler sürüyor. Katar basınında ilerleme kaydedildiği iddiaları yer alsa da sahada henüz somut bir gelişme yaşanmış değil. Bu süreçte, ABD Başkanı Donald Trump'ın 3 Kasım'daki ara seçimlerin ardından İran'a saldırı emri verebileceği, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ise yeni bir askeri harekat için Trump üzerinde baskı kurduğu öne sürülüyor. Tahran yönetimi, olası saldırıların durumunda savaşı daha geniş bir coğrafyaya yayacağı uyarısında bulunuyor.
Kritik bir döneme girilirken İran, savaşı sonlandırmak adına arabulucular vasıtasıyla ABD'ye ilettiği 7 şartta ısrar ediyor. Tahran'ın açıklamaları tamamen bütüncül olmasa da bu maddelerin, geçmişteki 14 maddelik mutabakat zaptının 1, 2, 4, 10 ve 11. maddeleriyle benzerlik taşıdığı görülüyor.
İlgili haber: Avrupa Birliği'nden Temu'ya Yasa Dışı Ürün Satışı Suçlaması
İran'ın öncelikli talebi, ABD'nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasıdır. ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan süreçte İran, Hürmüz Boğazı'nı kapatmış; ABD ise buna ablukayla yanıt vermişti. 17 Haziran'daki çerçeve anlaşmayla her iki taraf da geri adım atmış olsa da, uygulama sorunları nedeniyle temmuz ayında boğaz yeniden kapatılmış ve abluka tekrar yürürlüğe girmişti.
Deniz ablukasının kaldırılmasının yanı sıra Tahran, haziran ayındaki mutabakata rağmen iade edilmeyen ve yaklaşık 100 milyar dolar olduğu tahmin edilen dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını istiyor. Ayrıca ABD yaptırımlarının kaldırılmasını ve petrol satışındaki muafiyetlerin yeniden sağlanmasını şart koşan İran, bölgedeki ABD askeri varlığının azaltılmasını da talep ediyor. Bu talebin Umman Denizi'ndeki donanmayı mı yoksa bölge ülkelerindeki üsleri mi kapsadığı henüz netleşmiş değil.
Diğer şartlar arasında, Hürmüz Boğazı'nda Umman ile İran arasında belirlenen yeni geçiş rotasının ABD tarafından tanınması ve alternatif yolların kapatılması yer alıyor. Tahran ayrıca, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın durdurulmasını istiyor.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, Al Jazeera'ya verdiği demeçte bu listeye iki madde daha ekledi: ABD'nin İran'ın iç işlerine müdahalesini sonlandırması ve muhalif gruplarla iş birliğini bitirmesi. Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin söylemlerinde yer almayan bu ek taleplerin, müzakerelerde el güçlendirmek ve esneklik payı yaratmak amacıyla dile getirildiği yorumlanıyor.
Tahran, şartların bir kısmının kabul edildiğini ancak bunun yetersiz olduğunu savunarak, tüm maddeler uygulandığında 2 gün içinde Hürmüz Boğazı'nı açacağını belirtiyor. Öte yandan İran, Washington'ın nükleer programı görüşmelere dahil etme çabalarını reddediyor. ABD, yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 400 kilogram uranyumun seyreltilmesini ve uluslararası denetimlere izin verilmesini isterken; İran, seyreltme konusunu ancak uzun vadeli nükleer müzakereler kapsamında değerlendirebileceğini ifade ediyor.
İlgili haber: İran'dan ABD Basınındaki 'Kirli Bomba' ve Baraj İddialarına Sert Tepki
Katar aracılığıyla yürütülen temaslarda henüz kesin bir sonuç alınamasa da İranlı yetkililer, ABD'nin üslubundaki yumuşamayı ve diyaloğun önünün açılmasını olumlu bir gelişme olarak görüyor.










Yorum Yap