
Güvenli Denilen Plastik Kimyasalı Bebeklerin Gelişimini Tehdit Ediyor
Plastik gıda ambalajlarında kullanılan ve güvenli olduğu iddia edilen DINCH adlı kimyasalın, düşük doğum ağırlığı ve fetüs gelişim sorunlarıyla bağlantılı olduğu belirlendi. Araştırmalar, bu maddenin hormon bozucu etkileri nedeniyle bebeklerin sağlığını riske attığını ortaya koyuyor.
Son yıllarda sağlık riskleri nedeniyle kullanım alanı daralan ftalat bazlı plastikleştiricilerin yerine sektör, DINCH (1,2-siklohekzan dikarboksilik asit diizononil ester) isimli yeni bir kimyasala yöneldi. Üreticiler tarafından 'toksik olmayan' ve 'yüksek güvenlikli' olarak pazarlanan bu madde; ABD ve Avrupa Birliği'ndeki yumuşak plastik gıda ambalajlarının yanı sıra çocuk oyuncaklarında, tıbbi cihazlarda, zemin kaplamalarında, bazı tekstil ürünlerinde ve çeşitli tüketim malzemelerinde yaygın olarak kullanılıyor. Özellikle streç filmler ve plastik şarap mantarları gibi mutfak ürünlerinde de rastlanan bu kimyasal, plastiklerin daha dayanıklı ve esnek olmasını sağlıyor.
Ancak New York Üniversitesi (NYU) Langone Sağlık Merkezi tarafından ABD federal sağlık verileri üzerinden gerçekleştirilen analizler, DINCH'in iddia edildiği kadar güvenli olmadığını gösteriyor. Mevcut çalışmalar, bu kimyasalın çocuk gelişimini olumsuz etkileyebilecek hormon bozucu özelliklere sahip olabileceğine işaret ederken, yeni araştırma DINCH maruziyetini düşük doğum ağırlığı ve doğum boyuyla ilişkilendiren ilk çalışma olma özelliğini taşıyor. Araştırma yazarları, fetüsün büyüme sürecinde yaşanan bu sorunların; obezite, kalp hastalıkları, öğrenme güçlükleri ve yetişkinliğe kadar uzanan çeşitli sağlık problemlerinin riskini artırabileceği konusunda uyarıyor.
İlgili haber: Bingöl'de Doğadan Toplanan Mantarlar 5 Kişiyi Hastaneye Düşürdü
ABD Ulusal Sağlık Enstitülerinin (NIH) Çocuk Sağlığı Sonuçları Üzerindeki Çevresel Etkiler (ECHO) Programı kapsamında 6 bin 600'den fazla gebelik verisinin incelendiği çalışmada, kadınların yüzde 70'inin idrarında DINCH izine rastlandı. Kimyasala maruz kalma düzeyi arttıkça, bebeğin aynı gebelik haftasındaki diğer bebeklerin yüzde 10'undan daha düşük ağırlığa sahip olduğu 'gebelik haftasına göre küçük' kategorisine girme riski yükseldi. Maruziyetin 10 kat artması, ortalama 3 bin 400 gram olan yenidoğan ağırlığında 27 gramlık bir azalma ile ilişkilendirildi. Ayrıca Hispanik annelerin ve eğitim seviyesi düşük kadınların bebeklerinin bu kimyasaldan daha fazla etkilenme eğiliminde olduğu saptandı.
Hayvanlar ve insan hücreleri üzerindeki önceki deneyler, DINCH'in parçalanma ürünlerinin gebelik sırasında fetüs gelişimini yöneten hormonların işleyişini bozabileceğini kanıtladı. NYU araştırmacıları, bu maddelerin bebeğe giden oksijen ve besin miktarını etkileyebilecek iltihabi süreçleri tetikleyebileceğini belirtiyor.
Bu durum, kimya endüstrisinde 'pişmanlık verici ikame' (regrettable substitution) olarak adlandırılan tehlikeli bir eğilimi yeniden gündeme getirdi. Bu uygulama, riskli bir kimyasalın yerine, benzer sağlık riskleri taşıyan başka bir bileşiğin getirilmesiyle gerçekleşiyor. Böylece yeni madde için denetim ve araştırma süreçleri sıfırdan başlıyor. 2000'li yıllarda DEHP gibi toksik ftalatlara karşı önlemler alınmasıyla artan DINCH kullanımı buna örnektir. Alman kimya devi BASF'nin başlıca üreticileri arasında olduğu kimyasalın küresel üretimi, 2002'de 25 bin ton iken 2024'te 400 bin tona ulaştı. Benzer bir süreç, PFOA yerine kullanılan ancak daha toksik olduğu anlaşılan GenX bileşikleriyle PFAS grubunda da yaşanmıştı.
İlgili haber: Türkiye’de Her Gün 4,7 Milyon Ekmek İsraf Ediliyor!
İsviçre merkezli Gıda Ambalajı Forumu araştırmacıları da DINCH'in gıda ambalajlarından yiyeceklere geçtiğine dair kanıtlar olduğunu ve Avrupa Birliği nüfusundaki kimyasal seviyelerinin arttığını belirterek endişelerini dile getirdi. NYU araştırmasının başyazarlarından Leonardo Trasande, toplumun farkında olmadan maruz kaldığı kimyasalların piyasaya sürülmeden önce uygun şekilde test edilmesi gerektiğini vurguladı. Trasande, gıda ambalajları ve ev ürünlerindeki kimyasallar üzerinde daha sıkı denetimler yapılması gerektiğini, testlerin sağlık sorunları ortaya çıktıktan sonra değil, ürünler piyasaya çıkmadan önce gerçekleştirilmesi gerektiğini ifade etti.










Yorum Yap