
Bilge Kağan'ın Saray Şehri'nin Konumu Belirlendi
Bilge Kağan'ın Saray Şehri'nin yeri, 13. yüzyılda yaşamış Kitan asıllı bir devlet adamının şiirlerindeki bilgiler ve uydu görüntüleri kullanılarak tespit edildi. Moğolistan'ın Hotont bölgesinde bulunan kalıntıların, Göktürklerdeki şehirleşme tarihine yeni bir bakış açısı getirmesi bekleniyor.
Göktürklerin şehircilik anlayışı ve yaşam tarzına dair yürütülen dikkat çekici bir araştırma, Bilge Kağan'ın Saray Şehri'nin konumuna dair önemli bulgular ortaya koydu. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sinoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Gürhan Kirilen ile Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç, ortak bir çalışma yürüterek tarihi kalıntıların yerini belirledi.
Araştırmanın çıkış noktası, 1221-1285 yılları arasında yaşamış, Moğol İmparatorluğu'nda önemli görevler üstlenmiş Kitan asıllı alim, şair ve devlet adamı Yelü Zhu'nun 'Shuangxi Zuiyin' isimli şiir derlemesi oldu. Cengiz Han'ın danışmanı Yelü Chucai'nin oğlu olan ve Kara Korum çevresini yakından tanıyan Yelü Zhu, Kara Korum'un fethi üzerine yazdığı bir şiirin notlarında kritik bilgiler paylaşmıştı. Bu notlarda, Kara Korum'un Bilge Kağan'ın eski toprakları olduğu, 1235'te Ögedey Kağan tarafından burada Wan’an Sarayı'nın inşa edildiği belirtilirken; Bilge Kağan'ın Saray Kenti kalıntılarının Kara Korum'un 70 li (yaklaşık 35 km) kuzeybatısında, Köl Tigin Anıtı'nın ise bu kalıntıların 70 li kuzeydoğusunda yer aldığı ifade ediliyordu.
İlgili haber: Yeni James Bond Robert Pattinson Oldu
Prof. Dr. Gürhan Kirilen'in tespit ettiği bu tarihi kayıtlar, Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç ve diğer meslektaşlarıyla paylaşılarak arkeolojik ve tarihi bir inceleme sürecine dönüştürüldü. Çalışma kapsamında, Çin ölçü birimi olan 'li'nin yaklaşık 500 metre olduğu hesaplanarak, tarif edilen konumlar günümüz uydu görüntüleriyle karşılaştırıldı. Google Earth ve benzeri platformlar üzerinden yapılan analizler sonucunda, Moğolistan'ın Arhangay eyaletindeki Hotont kasabasının kuzeydoğusunda, uzun surlarla çevrili bir kale, merkezinde saray olduğu düşünülen bir yapı ve surların dışında yer alan başka bir saray benzeri yapı tespit edildi.
Araştırmacılar, Hotont bölgesindeki bu kalıntıların 8. yüzyıla, yani Bilge Kağan'ın hükümdarlık dönemine ait olabileceğini öngörüyor. Ancak yapıların dönemini kesinleştirmek için saha çalışmaları ve arkeolojik incelemelerin yapılması gerekiyor.
İlgili haber: Türk Edebiyatının ve Düşünce Dünyasının Öncüsü Sezai Karakoç'un Vefatının Ardından 5 Yıl Geçti
Bu keşif aynı zamanda Türklerde şehirleşme sürecine dair yerleşik kanıları da tartışmaya açıyor. Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç, Türklerde şehirleşmenin yalnızca Uygurlar döneminde başladığına dair yaygın görüşün yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Çin kaynaklarının Türkleri genellikle göçebe olarak tanımladığını ancak Orhun Yazıtları'nda geçen Togu Balık ve Amga Korgan gibi isimlerin, Göktürklerin yerleşik yaşamla ilişkili olduğunu kanıtladığını belirten Erkoç, şehirleşme geleneğinin Uygurlardan çok daha önce, hatta Asya Hunları dönemine kadar uzanabileceğini ifade ediyor.










Yorum Yap