
ABD'nin İsrail'e Sağladığı Tarihi Yardımlar 300 Milyar Doları Geçti
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail'e verilen yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık güvenlik yardımlarının yıl sonunda kesileceğini duyurdu. Bu karar İsrail ekonomi ve güvenlik çevrelerinde şok etkisi yaratırken, ABD'nin 1948'den bu yana sağladığı toplam desteğin enflasyonla birlikte 300 milyar doları aştığı belirtildi.
ABD Başkanı Donald Trump'ın, İsrail'e her yıl sağlanan yaklaşık 4 milyar dolarlık güvenlik yardımının bu yılın sonuyla birlikte durdurulacağını açıklaması; Tel Aviv yönetimi, ekonomi çevreleri ve güvenlik bürokrasisinde büyük bir yankı uyandırdı. Washington'ın uzun süreli askeri ve finansal desteğini aniden çekme sinyali vermesi, bütçe açığıyla mücadele eden İsrail Hazinesi üzerinde milyarlarca dolarlık ek bir yük oluşturacağı endişesini doğurdu.
Trump, 3 Kasım'da Fox News kanalına verdiği mülakatta, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile daha önce vardıkları mutabakata dayanarak mali yardımların kesileceğini bildirdi. Gelişmiş bir ülke olan İsrail'in artık bu kaynağa ihtiyaç duymadığını belirten Trump, "Artık İsrail'e para vermeyeceğiz" diyerek, ancak hayati kriz anlarında Amerikan desteğinin yeniden değerlendirilebileceğini ifade etti.
İlgili haber: Avrupa Birliği'nden Temu'ya Yasa Dışı Ürün Satışı Suçlaması
Başbakan Netanyahu ise ABD siyasetindeki yön değişimine işaret ederek, bu yardımların sona ermesinin kaçınılmaz olduğunu ve sorunun İsrail'den değil, Amerika'nın değişen tutumundan kaynaklandığını belirtti. Netanyahu, bu sürecin artık sadece bir zaman meselesi olduğunu vurguladı.
İsrail basınında yer alan bilgilere göre, Maliye Bakanlığı Trump'ın bu kararından önceden haberdar değildi ve gelişme bakanlıkta şaşkınlıkla karşılandı. Yardım kesintisi nedeniyle Savunma Bakanlığının yıllık yaklaşık 12 milyar şekel (yaklaşık 4 milyar dolar) kayba uğrayacağı, bu devasa açığın ise vergi mükellefleri tarafından karşılanacağı öngörülüyor. Tel Aviv'deki ekonomi ve güvenlik çevreleri, Trump'ın asıl hedefinin 2028 yılına kadar geçerli olan ikili güvenlik anlaşmasını tamamen iptal etmek olduğunu iddia ediyor.
İsrail devlet televizyonu KAN'a konuşan üst düzey bir güvenlik yetkilisi, bu açıklamanın zamanlamasıyla ilgili şaşkın olduklarını ve Amerikalılarla sürekli iletişim halinde olmalarına rağmen böyle bir karar beklemediklerini dile getirdi. Yetkili, resmi tebligat henüz ulaşmasa da kararın finansal ve askeri etkilerinin inceleneceğini belirtti.
Muhalif lider Yair Golan ise karara sert tepki göstererek, bunu Netanyahu için bir başarısızlık olarak nitelendirdi. Golan, X üzerinden yaptığı açıklamada, savunma harcamalarının arttığı, silah stoklarının yenilendiği ve İran saldırıları sonrası hava savunma sistemlerinin yıprandığı bir dönemde bu kesintinin İsrail'in güvenliğine ve yaşam kalitesine ağır bir darbe olduğunu savundu. Golan, sorumlu bir başbakanın yardımı kestirmek yerine artırılması için çaba sarf etmesi gerektiğini ekledi.
Dış İlişkiler Konseyinin (CFR) Ekim 2025 tarihli raporuna göre, İsrail'in kurulduğu 1948 yılından bu yana ABD'den aldığı ekonomik ve askeri yardımların toplamı, enflasyon düzeltmesiyle 300 milyar doları aşmış durumda. Raporda, İsrail'in tarihsel olarak ABD dış yardımlarının en büyük alıcısı olduğu, 1971-2007 yılları arasında yoğun ekonomik destek aldığı, günümüzde ise yardımların neredeyse tamamının doğrudan ordu finansmanına aktarıldığı kaydedildi.
ABD Dışişleri Bakanlığının Nisan 2025 tarihli raporunda ise 1948'den beri sağlanan ikili yardımların cari tutarının 130 milyar doları geçtiği belirtildi. İki kurum arasındaki rakam farkı, CFR'nin enflasyon düzeltmeli hesaplaması, Dışişleri Bakanlığının ise net cari rakamları baz almasından kaynaklanıyor.
CFR raporunda ayrıca İsrail'in on yıllardır İran, Hamas ve Hizbullah gibi bölgesel rakiplerine karşı Amerikan silahlarını kullandığı ve 1980'lerden beri İsrail topraklarında bulunan "stratejik stoklardan" kriz anlarında acil sevkiyat aldığı hatırlatıldı.
Ekim 2023'te Gazze Şeridi'ne yönelik saldırıların başlamasından bu yana Washington, üç farklı yasal düzenlemeyle İsrail'e en az 16,3 milyar dolarlık doğrudan askeri yardım sağladı. Bu tutara, Nisan 2024'te onaylanan 8,7 milyar dolarlık paket ile 2024 ve 2025 yılları için ayrılan yıllık 3,8 milyar dolarlık ödenekler dahil edildi. Toplam desteğin 6,7 milyar doları füze savunma sistemlerine ayrıldı.
ABD Dışişleri Bakanlığı verilerine göre, ABD güvenlik yardımlarının dünyadaki bir numaralı alıcısı olan İsrail'in bu desteği, 2019-2028 yıllarını kapsayan 10 yıllık bir mutabakat muhtırası ile resmiyete dökülmüştü. Bu anlaşma kapsamında ABD; Yabancı Askeri Finansman (FMF) programından 3,3 milyar dolar ve ortak Füze Savunma Programlarından 500 milyon dolar olmak üzere yıllık toplam 3,8 milyar dolar sağlıyordu. Trump'ın açıkladığı kesinti, bu mutabakatın 2028'deki normal bitiş tarihinden çok önce yardımların sonlandırılması anlamına geliyor.
İlgili haber: İran'dan ABD Basınındaki 'Kirli Bomba' ve Baraj İddialarına Sert Tepki
ABD, 2009 mali yılından itibaren İsrail'in füze savunmasına 3,4 milyar dolar aktarırken, bu miktarın 1,3 milyar doları 2011'den itibaren "Demir Kubbe" sisteminin geliştirilmesi ve tedariki için kullanıldı. Washington ayrıca FMF programı aracılığıyla İsrail'in F-35 savaş uçakları alımını destekledi.










Yorum Yap